Door: Barbara van der Steen

Hoe bied je onderdak aan de vragen van deze tijd? Een treffende levensvraag die ik met mij meedraag sinds het lezen van de dagboeken van Etty Hillesum. Een vraag die de afgelopen tijd weer nadrukkelijker met mij meereisde (en ik ben vast niet de enige). Maar, wat zijn nu eigenlijk de vragen van deze tijd?

De eerste zijn misschien wel: “Hoe kunnen we in deze complexe en snel veranderende tijden betekenis ervaren? Anders gezegd; Hoe kunnen we ons verhouden tot de vragen van deze tijd? En wat betekent dat voor ons doen en laten in ons dagelijkse werk?

De afgelopen jaren deden wij onderzoek naar deze vragen, specifiek onder bestuurders van scholen, gemeenten, ziekenhuizen, jeugdinstellingen, provincies en ministeries. Ook zij lopen tegen nieuwe vragen aan, in een continu veranderend weefsel van spanningsvelden en complexiteiten.

Daarbij liggen juist bestuurders onder een vergrootglas, aangejaagd door populaire leiderschapstheorieën over hoe leiderschap eruit hoort te zien. Slechts zelden gaan deze ideologieën in op hoe dit in de praktijk werkt.

Wij vergeleken daarom drie dominante theoretische perspectieven met verhalen van bestuurders uit de praktijk. Ik sprak met meer dan 30 bestuurders over de dynamiek in hun context, hun worstelingen met als onderzoeksvraag hoe ze daar in de praktijk op reflecteren met anderen.

🔎 We schreven er een artikel over in M&O met als titel “Hoe bestuurders onder druk reflecteren, een pleidooi voor resonantie, stilte en lummeltijd”.
Barbara van der Steen- Bestuurders & Reflectie MO_2025

Het biedt een reality-check en een oproep voor meer ruimte voor resonantie.
Niet door nieuwe ideologieën uit te werken die ver van de praktijk staan, maar juist door te erkennen dat de praktijk weerbarstig is en onvoorspelbaar is.
In lijn met filosoof Rosa roepen wij op tot erkenning van het onvoorspelbare als bron van leven en verbinding: ‘𝐈𝐭 𝐢𝐬 𝐢𝐧 𝐭𝐡𝐞 𝐮𝐧𝐜𝐨𝐧𝐭𝐫𝐨𝐥𝐥𝐚𝐛𝐥𝐞 𝐭𝐡𝐚𝐭 𝐰𝐞 𝐚𝐫𝐞 𝐦𝐨𝐯𝐞𝐝 𝐚𝐧𝐝 𝐞𝐱𝐩𝐞𝐫𝐢𝐞𝐧𝐜𝐞 𝐥𝐢𝐟𝐞’ (Rosa, 2016).

Het is waarschijnlijk geen toeval dat we een tweeluik vormen met het artikel van Marloes van der Werf met als stelling dat het belang van ‘aandacht’ binnen professionele gemeenschappen nog steeds veelal over het hoofd wordt gezien. Een belangrijk kernwoord als het gaat om resonantie.

🔎 Wil je er over in gesprek, zelf of breder binnen de organisatie, mail ons dan: koffie@wenders.nu.

PhD-onderzoek: Joke van Saane, Gerda Van Dijk aan de Universiteit voor Humanistiek.

Met dank aan Marjo Dubbeldam Ph.D. CMC, @Harry Haakman van M&O en mijn collega’s Hugo Burger, Anna Stutje, Heli Penz, Dirk Jan Jonker, Aart Goedhart en Marcia van de Wetering van Wenders; ruimte maken voor het nieuwe. voor t meelezen en meedenken in verschillende stadia van t schrijven.